Pamiętniki żołnierzy Batalionu AK `Zośka`. Tom 1-3

Zestaw zawiera: Tom I - Wola: 302 str., Tom II - Starówka: 192 str., Tom III - Czerniaków: 400 str. Niezwykle starannie wydana książka ‘Pamiętniki żołnierzy Baonu AK „ZOŚKA”’ jest znacznie rozszerzoną i poprawioną wersją poprzednich wydań. Obecne wydanie w twardej oprawie składa się z trzech tomów, zatytułowanych (od głównych miejsc walk Batalionu): „Wola”, „Starówka”, „Czerniaków”. Łącznie około 1000 stron tekstów, map, rycin i zdjęć. W książce pojawiają się relacje publikowane już w poprzednich wydaniach, te które były zgłoszone w latach 40-tych i 50-tych ubiegłego wieku, a nie weszły do poprzednich wydań, a także wiele nowych, uzyskanych ze zbiorów prywatnych, Archiwum Akt Nowych, IPN. Zostały tak dobrane, aby uzupełnić tematy dotychczas najmniej reprezentowane. Dlatego powiększona została ilość relacji z ostatnich faz Powstania – walk Batalionu na Czerniakowie, kończących się przeprawą na prawy brzeg Wisły, ewakuacją na Mokotów i do Śródmieścia, aż do zakończenia walk. We wznowionych „Pamiętnikach Żołnierzy Baonu AK „Zośka” zamieszczono m.in. 28 niepublikowanych do tej pory relacji żołnierskich. Są to m.in. materiały skonfiskowane przez UB w latach 1948-1949. W książce znajduje się także m.in. zestawienie wszystkich żołnierzy batalionu, którzy wzięli udział w Powstaniu Warszawskim. Obejmuje ono 608 nazwisk (tylko 103 żołnierzy „Zośki” przeżyło wojnę), niektóre z nich nie były do tej pory znane. Wspomnienia uczestników bojów o stolicę w 1944 r. uzupełniają starannie dobrane mapy oraz fotografie, w tym nieznane do tej pory zdjęcia dotyczące walk o stolicę w 1944 r. Trzytomowe wspomnienia dotyczą nie tylko przebiegu walk z Niemcami, ale i życia codziennego. Szczególnie interesujące są relacje opisujące służbę łączniczek i sanitariuszek. Nowością w publikacji jest tekst napisany w 1958 r. przez Ryszarda Białousa „Jerzego”, dowódcy batalionu „Zośka”, w którym przedstawił on własne przemyślenia na temat Powstania Warszawskiego. Pamiętniki uzupełniono także o nieznaną wcześniej relację Jana Rodowicza „Anody”, który – obok Bogdana Celińskiego „Wiktora” – aktywnie brał udział w zbieraniu wspomnień żołnierzy batalionu. Pomysł dokumentacji czynów zbrojnych batalionu zrodził się wśród jego żołnierzy już w 1945 r. „Wówczas zaczęło funkcjonować tzw. Biuro Archiwum, które zbierało dokumenty i relacje ustne żołnierzy +Zośki+ (…). Uważano to nie tylko za obowiązek wobec swoich poległych kolegów, celem było także zachowanie o nich pamięci” Batalion „Zośka” – batalion Armii Krajowej (AK) biorący udział w powstaniu warszawskim, składający się przede wszystkim z członków „Szarych Szeregów”, konspiracyjnego Związku Harcerstwa Polskiego, dowódcą batalionu był Ryszard Białous „Jerzy”. Batalion, utworzony pod koniec sierpnia 1943, przyjął nazwę „Zośka” dla upamiętnienia postaci dowódcy warszawskich Grup Szturmowych Tadeusza Zawadzkiego „Zośki” (poległego w akcji na posterunek graniczny w Sieczychach). Przez pewien czas w składzie osobowym batalionu „Zośka” podawano jako jego 3 kompanię, wydzieloną już od 1 sierpnia 1943, jednostkę specjalną „Agat” („Pegaz” – „Parasol”) ze względu na jej podległość po linii harcerskiej Głównej Kwaterze Szarych Szeregów. Tuż przed powstaniem uzupełniono batalion do pełnego stanu 3 kompanii (ok. 366 osób).