Ameryka jako problem. Demoliberalne imperium w perspektywie tradycji europejskiej

Jacek Bartyzel w książce `Ameryka jako problem. Demoliberalne imperium w perspektywie tradycji europejskiej` proponuje właśnie taką lekturę: polemiczną, erudycyjną i zdecydowanie nieobojętną. Autor nie próbuje stworzyć kolejnej opowieści o „amerykańskim śnie”. Zamiast tego śledzi ideowe źródła USA i pokazuje przemiany tamtejszej prawicy — od neokonserwatyzmu i libertarianizmu po współczesne MAGA.



Książka jest szczególnie ciekawa wtedy, gdy wielką politykę zestawia z konkretnymi postaciami i wydarzeniami. Bartyzel przygląda się m.in. Paulowi Ryanowi i Orestesowi A. Brownsonowi, analizując napięcie między katolicyzmem a amerykanizmem. Wraca do wojny secesyjnej i postaci Abrahama Lincolna, poddając krytyce mity zarówno Północy, jak i Konfederacji. Jest też Charlottesville i zjazd Unite the Right w 2017 roku, który zakończył się gwałtownymi starciami i śmiercią Heather Heyer.

Najwięcej emocji budzą jednak rozważania o współczesnej Ameryce. Donald Trump, Steve Bannon, Tucker Carlson, Patrick J. Deneen czy Curtis Yarvin stają się punktami orientacyjnymi w opowieści o kryzysie liberalnego porządku. Autor omawia także Projekt 2025 — liczący około 900 stron program konserwatywnej przebudowy amerykańskiego państwa — oraz zastanawia się, czy MAGA może rzeczywiście oznaczać przełom w historii amerykańskiej prawicy.

To książka dla czytelnika, który chce wiedzieć nie tylko co dzieje się w USA, ale również dlaczego. Bartyzel pisze z wyraźnego europejskiego, konserwatywnego punktu widzenia, dzięki czemu jego diagnozy są zarazem prowokujące i inspirujące do własnych przemyśleń. Ameryka jako problem nie jest lekturą „do poduszki” — to książka, z którą warto się spierać, zaznaczać marginesy i wracać do niej po przeczytaniu.