Nie ma żadnej Itaki. Podróż na Litwę

Napisać książkę o Litwie bez uwzględniania polskiej perspektywy to dla kogoś takiego jak Francesco M. Cataluccio, zanurzonego w polskiej kulturze, musiało być nie lada wyzwanie. Przybysz z Włoch patrzy na ten kraj z zainteresowaniem i sympatią, bez zbędnego sentymentalizmu, rozumie tragiczny niekiedy splot wydarzeń historycznych, lata niewoli i wybijanie się na niepodległość. Szczególne miejsce zajmuje kultura żydowska w Wilnie, zmieciona przez Zagładę i dziś z trudem odtwarzana. Postaci, które pojawiają się na kartach książki, to nie tylko te kanoniczne – Czesław Miłosz, Tomas Venclova, Mikalojus Konstantinas Čiurlionis – lecz również mniej znane polskiemu czytelnikowi: Marija Gimbutas, bracia Jonas Mekas i Adolfas Mekas oraz inni. Są jeszcze miasta – oprócz Wilna także Kowno, Nida, Kłajpeda – oraz litewska przyroda, potężniejsza od historii, zapewniająca niemal metafizyczną ciągłość.

Joanna Ugniewska

Francesco Matteo Cataluccio – włoski pisarz, eseista i dziennikarz. Studiował filozofię oraz filologię polską we Florencji i w Warszawie. Jest autorem wielu artykułów o dziejach i kulturze Polski oraz Europy Środkowej, a także redaktorem włoskiego wydania dzieł Witolda Gombrowicza i Gustawa Herlinga-Grudzińskiego oraz włoskiej i hiszpańskiej zbiorowej edycji Brunona Schulza. Polskim czytelnikom jest znany jako autor książek: Niedojrzałość, choroba naszych czasów (2006), Jadę zobaczyć, czy tam jest lepiej. Niemalże brewiarz środkowoeuropejski (2012), Czarnobyl (2013). W 2013 roku otrzymał Nagrodę im. Ryszarda Kapuścińskiego.

Joanna Ugniewska – wieloletnia wykładowczyni literatury włoskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Autorka prac o literaturze włoskiej, w tym Historii literatury włoskiej XX wieku (Nagroda im. Flaiana 2002). Przełożyła około osiemdziesięciu książek najwybitniejszych autorów włoskich (Antonia Tabucchiego, Claudia Magrisa, Umberta Eco, Giorgia Agambena). Laureatka Nagrody ZAiKS-u (2005), Nagrody „Zeszytów Literackich” im. Pawła Hertza (2012) oraz Nagrody Literackiej im. Leopolda Staffa (2015, 2017).