Pierwotne dzieje Polski i Litwy

Wznawiana po niemal 160 latach książka poświęcona jest historii Słowiańszczyzny w okresie od schyłku cesarstwa rzymskiego po początki państwa polskiego. Autor rozważa m.in., czym była i jaki zakres terytorialny obejmowała Słowiańszczyzna, kiedy i w jaki sposób powstało państwo polskie. Analizuje pogańskie obyczaje i wierzenia, charakteryzuje prawo jako mieszaninę niemieckości, słowiańskości i lituanizmu, a następnie opisuje ich wzajemne wpływy w językach. Porusza kwestię rodu i rodziny, gospodarki, osadnictwa, ustroju społecznego i politycznego, obyczajów i kultury.
„Czytelnik dostaje do ręki dzieło, które, obok wielu nietrafnych i obalonych już przez naukę uogólnień, zawiera bogactwo szczegółów, dziś niejednokrotnie już zapomnianych, na legendach, tradycji i źródłach opartych. Tak bowiem w owych czasach, to jest w pierwszej połowie XIX wieku, pisano dzieła naukowe, przeznaczone nie tylko dla uczonych, lecz i dla szerokiego kręgu odbiorców. [...] Dobrze się więc stało, iż Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk podjęło decyzję wznowienia swemu dawnemu współpracownikowi jego działa” – podsumowuje w Posłowiu Stanisław Grodziski.